Blog

Saatlik Mahsuplaşma GES Yatırımcıları İçin Ne Anlama Geliyor?

Lisanssız GES’lerde Üretim Kadar Tüketim Zamanı da Önemli

Lisanssız elektrik üretiminde uzun süredir uygulanan aylık mahsuplaşma modeli, 1 Mayıs 2026 itibarıyla önemli ölçüde değişti. Yeni düzenlemeyle birlikte kapsam dahilindeki lisanssız üretim tesislerinde üretim ve tüketim değerleri artık ay sonunda topluca değil, her saat için ayrı ayrı mahsuplaştırılıyor.

Bu değişiklik yalnızca faturalandırma yöntemini değil; GES fizibilitesini, tüketim planlamasını, enerji yönetim sistemlerini ve depolama yatırımlarını da doğrudan etkileyebilecek yeni bir dönemin başlangıcı anlamına geliyor.

Aylık mahsuplaşmadan saatlik mahsuplaşmaya ne değişti?

Aylık mahsuplaşma sisteminde bir ay içerisinde gerçekleşen toplam elektrik üretimi ile toplam elektrik tüketimi karşılaştırılıyordu. Üretimin ve tüketimin günün hangi saatlerinde gerçekleştiği, mahsuplaşma açısından belirleyici değildi.

Saatlik mahsuplaşmada ise her saatin üretimi yalnızca aynı saat içerisindeki tüketimle eşleştiriliyor. Gündüz saatlerinde oluşan üretim fazlası, akşam veya gece saatlerindeki tüketimle doğrudan mahsuplaştırılamıyor.

Örneğin;

• 12.00–13.00 saatleri arasında tesis 150 kWh üretirken 80 kWh tüketiyorsa, 80 kWh mahsuplaşır ve 70 kWh ihtiyaç fazlası üretim oluşur.
• Aynı tesis 20.00–21.00 saatleri arasında üretim yapmıyor ancak 70 kWh tüketiyorsa, bu tüketim üretim yapılan saatlerle karşılanamaz.

Faturalandırma nasıl yapılacak?

Yeni uygulamada her saat için üç ayrı değer oluşuyor:

Mahsuplaşılan enerji: Aynı saat içerisindeki üretim ve tüketimin ortak kısmıdır.

Mahsuplaşma sonrası ihtiyaç fazlası üretim: Üretimin tüketimden fazla olduğu saatlerde ortaya çıkar.

Mahsuplaşma sonrası net tüketim: Tüketimin üretimden fazla olduğu saatlerde ortaya çıkar.

Üretimin tüketimden fazla olduğu saatlerde, öncelikle o saatteki tüketim karşılanır. Geriye kalan enerji ihtiyaç fazlası olarak değerlendirilir. Üretimin yeterli olmadığı saatlerde ise kalan tüketim; tüketicinin tedarik anlaşmasına, son kaynak tedarik tarifesine veya ilgili abone grubuna uygulanan tarifeye göre şebekeden karşılanır. Tüketim faturası, mahsuplaşma sonrasında kalan net tüketim miktarı üzerinden düzenlenir.

EPDK’nın yayınladığı saatlik mahsuplaşma örneğinde belirtildiği gibi aylık toplam üretim 60.000 kWh, tüketim ise 75.000 kWh olmasına rağmen, saatlik eşleşmeler sonucunda yalnızca 47.400 kWh saatlik mahsuplaşmıştır. Geriye 12.600 kWh saatlik mahsuplaşma sonrası üretim ve 27.600 kWh saatlik mahsuplaşma sonrası tüketim hesaplanmaktadır. Bu örnek, aylık toplamların tek başına yeni dönemdeki faturayı açıklamak için yeterli olmadığını açıkça göstermektedir.

Satış sınırı yerine “bedelli üretim limiti”

Düzenlemenin önemli değişikliklerinden biri de önceki sistemde kullanılan “satış sınırı” kavramının, bedelli üretim limiti olarak güncellenmesidir.

Yeni sistemde tüketiciler, bir önceki yıl gerçekleşen toplam tüketimlerinin en fazla iki katına kadar olan üretim için mahsuplaşma ve satış geliri elde edebilir. Bu sınırın üzerinde kalan üretim sisteme verilmeye devam eder ancak YEKDEM kapsamında bedelsiz olarak değerlendirilir.

Yeni dönemde GES yatırımlarında neye dikkat edilmeli?

Saatlik mahsuplaşma, GES yatırımını yalnızca yıllık üretim ve yıllık tüketim toplamları üzerinden değerlendirme yaklaşımını yetersiz hâle getiriyor.

Artık şu sorular daha kritik:

• Tesisin tüketimi günün hangi saatlerinde yoğunlaşıyor?
• GES üretimiyle tüketim ne ölçüde aynı saatlere denk geliyor?
• Öğle saatlerinde oluşan üretim fazlası ne kadar?
• Bedelli üretim limitine yılın hangi döneminde ulaşılabilir?
• Üretim fazlası yük kaydırma veya depolama ile tesis içinde kullanılabilir mi?
• Şebekeye verilen güç gerektiğinde dinamik olarak sınırlandırılabilir mi?

Bu nedenle fizibilite çalışmalarında yalnızca aylık elektrik faturalarına değil, mümkünse saatlik üretim ve tüketim verilerine bakılması gerekiyor.

Üretimin yoğun olduğu saatlere bazı tüketimlerin kaydırılması, öz tüketim oranının artırılması, dinamik güç kontrolü, zero-export senaryoları ve uygun tesislerde batarya enerji depolama sistemi kullanılması yeni dönemde daha fazla önem kazanıyor.

Entegro Convert Control, tesisin üretim ve tüketim verilerini gerçek zamanlı olarak izleyerek santral gücünün tesis ihtiyaçlarına göre dinamik biçimde yönetilmesine olanak sağlıyor. Zero-export ve üretim sınırlama senaryolarıyla, özellikle tüketimin düştüğü ancak GES üretiminin yüksek olduğu saatlerde şebekeye verilen gücün kontrollü şekilde yönetilmesini destekliyor.

Özellikle bedelli üretim limitine yaklaşan tesislerde, fazla enerjinin bataryada depolanarak üretimin olmadığı saatlerde kullanılması hem şebekeden yapılan enerji çekişini hem de üretimin bedelsiz olarak sisteme verilmesi riskini azaltabilir. Ancak depolama yatırımlarının güç, kapasite, çevrim sayısı, elektrik tarifesi ve tüketim profili dikkate alınarak tesise özel biçimde değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç

Saatlik mahsuplaşma ile lisanssız elektrik üretiminde yalnızca “ne kadar enerji üretildiği” değil, enerjinin hangi saatte üretildiği ve hangi saatte tüketildiği de belirleyici hâle geliyor.

Yeni dönemde yüksek öz tüketim oranına sahip, tüketim profilini üretim saatlerine yaklaştırabilen ve üretim fazlasını kontrollü şekilde yönetebilen tesisler daha avantajlı olacaktır.

Kısacası bundan sonraki süreçte en verimli GES, yalnızca en fazla elektrik üreten değil; ürettiği elektriği doğru zamanda, doğru yükle buluşturabilen GES olacaktır.

Tesisiniz saatlik mahsuplaşma dönemine hazır mı?

Entegro olarak saatlik üretim ve tüketim profillerini birlikte değerlendiriyor, tesisin enerji yönetimi için uygun senaryoları belirliyoruz. Convert Control’un dinamik güç kontrolü ve zero-export özelliklerinin tesisinizde nasıl uygulanabileceğini değerlendirmek için bu link üzerinden bize ulaşabilirsiniz.